Warmtepomp

Een alternatieve energiebron is de warmtepomp. Dit systeem maakt gebruik van hernieuwbare energie en is dus erg milieuvriendelijk. Voorwaarde voor een optimaal rendement is een goed geïsoleerde woning.

Werking
Een warmtepomp onttrekt warmte uit een warmtebron zoals grond, water of lucht om ze daarna door middel van compressie, op een hogere temperatuur af te geven aan het verwarmingssysteem. Het warmtetransport gebeurt door middel van een speciale vloeistof. Via radiatoren, convectors, vloerverwarming of luchtkanalen kan de woning verwarmd worden. Het opwarmen van water tot een temperatuur van 60 ° C behoort ook tot de mogelijkheden van de warmtepomp. In de zomer kan dit systeem ook omgekeerd werken en als koelmachine fungeren.

Een warmtepompinstallatie bestaat uit de volgende onderdelen: een compressor, een condensor, een verdamper en een ontspanner. Er bestaan drie verschillende soorten systemen. Het rendement is dan ook afhankelijk van de temperatuur van de gekozen warmtebron.
 

Foto: Thermosystems NV
 

Grond
De warmte die in de bodem opgeslagen is, kan als bron benut worden door de warmtepomp. De warmte kan uit de grond worden onttrokken door middel van een horizontaal in de bodem gegraven buizennetwerk dat zich op één meter onder de grond bevindt. Het rendement hangt af van de grondtemperatuur die op deze diepte kan variëren tussen 4 en 17° C.

Omdat de eerste meters onder de grond sterk onderhevig zijn aan temperatuurschommelingen, kunnen de buizen ook dieper (5 tot 7 meter) onder de grond, geplaatst worden. Hier loopt de temperatuur op tussen 10 en 12° C. De buizen worden in dat geval verticaal aangebracht. Het rendement blijft gedurende het hele seizoen bijna gelijk.

Grondwater
Grondwater is eigenlijk de meest geschikte warmtebron, omdat het rendement erg hoog ligt en gelijk blijft gedurende het hele seizoen. Dit is echter niet het meest toegepaste systeem, omdat technische, economische of ecologische redenen in de weg staan. Bovendien is de installatie redelijk complex, waardoor ook de prijzen oplopen.
De temperatuur heeft een constante temperatuur van 10 tot 14° C. Bij deze toepassing wordt het grondwater door de warmtepomp geleid, waar het aan zijn warmte wordt onttrokken. Daarna wordt het grondwater via een aparte retourput terug de grond in gepompt.

 

Buitenlucht
Wanneer je kiest om warmte te onttrekken aan de buitenlucht, dan wordt er buiten een warmtepomp geplaatst.  Voordeel hiervan is dat omgevingslucht onbeperkt beschikbaar is. De temperatuur is naargelang het seizoen erg wisselend, bijgevolg kan het rendement ook erg schommelen. Bovendien kan de winstfactor erg laag zijn in koude periodes. Extra verwarming is dan een noodzaak.

Voordelen

• laag verbruik
• erg milieuvriendelijk
• hernieuwbare energie
• geen schoorsteen of reservoir nodig

Nadelen

• hoge installatiekosten
• veel ruimte nodig

Zonne-energie
De zon is niet alleen een onuitputtelijke energiebron, ze stuurt ook geen factuur. Geen wonder dus dat steeds meer Belgen deze economische en milieuvriendelijke energievorm ontdekken. Maar ook al mag de markt van de zonnepanelen in België met maar liefst meer dan 80% gestegen zijn, het aandeel van ons land t.o.v. de rest van Europa blijft marginaal: met een vierde laatste plaats scoren we op dit vlak alleen beter dan Ierland, Portugal en Finland. En dat is heel jammer, want door de subsidies van de overheid, en door de grote efficiëntieverbetering van de installaties, is de meerkost voor een investering in zonne-energie voor bouwers en verbouwers haast verwaarloosbaar. Een kleine berekening leert ons zelfs dat een zonne-installatie al terugverdiend is op 6 à 7 jaar tijd en ons een besparing van 60% oplevert op de kosten voor tapwaterverwarming.
 

Voordelen
Er zijn heel wat goede redenen om zonne-energie te gebruiken. We zetten de voornaamste even op een rij:

• Een zonnesysteem is een efficiënte en eenvoudige manier om zonne-energie te gebruiken. Van bij de eerste zonnestraal bespaar je geld. Bovendien maakt zonnewarmte je onafhankelijk van stijgende energieprijzen voor gas of stookolie.  
• Zonne-energie is milieuvriendelijk, ontziet de natuurlijke rijkdommen en verlaagt op duurzame wijze de uitstoot van schadelijke stoffen. Dankzij de zonnesystemen produceert een eengezinswoning per jaar gemiddeld 3/4e ton minder koolstofdioxide (CO2). 
• Een zonnesysteem doet de waarde van je huis stijgen, want een zonnesysteem zorgt voor een lager E-peil in de woning. Dit is het totale energieverbruik dat nodig is om de door de wet opgelegde energetische waarde te behalen. Sinds kort moeten nieuwe woningen dan ook voldoen aan een K45 E-peil. Voor bestaande woningen denkt men aan het invoeren van een energiecertificaat, waarop het E-peil wordt vermeld. Dit zou echter pas concreet worden vanaf 2009. Door deze maatregelen zal een gunstig E-peil meer dan ooit invloed hebben op de prijs van het goed.
• Moderne zonnetechniek op je dak is een zichtbare uitdrukking van milieubewustzijn. Bovendien biedt het aantrekkelijke uitzicht van de collectoren nieuwe esthetische mogelijkheden voor de vormgeving van je huis.
• Het gebruik van milieuvriendelijke energieën wordt gepromoot door de staat, de gemeenten en de energiebedrijven. Door de nieuwe wetgeving is de fiscale aftrekbaarheid voor zonnepanelen voor lange duur gegarandeerd.

Zonne-energie in cijfers
Uit recente cijfers van BELSOLAR, de Belgische vakvereniging van de leveranciers van zonne-energiesystemen,  blijkt dat de markt van zonnepanelen sterk stijgt. In 2005 werden in ons land 27.534 m2 zonnepanelen geïnstalleerd, wat een toename van maar liefst 84% betekent ten opzichte van 2004. Maar met een gemiddelde van 27,5 cm2 zonnepanelen per inwoner bekleedt België slechts de vierde laatste plaats in Europa. Enkel Finland, Ierland en Portugal scoren slechter. Die lage marktpenetratiegraad is bijzonder jammer gezien de zeer aanzienlijke voordelen die momenteel gelden om een zonnesysteem te installeren. 

Waar toepassen?
Door een steeds betere isolatie van onze woning besparen we meer en meer op het energieverbruik voor verwarming. Maar een betere isolatiegraad verandert uiteraard niets aan het stijgende verbruik van sanitair warm water. Terwijl 5 tot 10 jaar geleden in een klassiek huis gemiddeld 10 tot 20% van het totaal energieverbruik naar de aanmaak van sanitair warm water ging, is dat vandaag opgelopen tot 30% en meer. 
 
De badkamer bijvoorbeeld is dan ook stilaan geëvolueerd naar een waar ontspanningsoord – denk maar aan douches met zijsproeiers, bubbelbaden, e.d. Vandaar ook het grote voordeel van de implementatie van zonnepanelen. Want hoe groter het verbruik van warm water, hoe groter het relatieve voordeel dat een zonnepaneel oplevert voor de verwarming ervan.



Rendeert een investering in zonne-energie
Zoals al vermeld, staat het gebruik van zonne-energie gelijk met een besparing van 50 tot 60% op de energiekosten voor de sanitaire warmwaterproductie. Op je totale energiefactuur betekent dat al snel een besparing van ongeveer 15%. 
 
Ter illustratie: 

• Je bespaart gemiddeld 15% op je totale energiefactuur, dat is 15% van gemiddeld 3.000 m3 aard-gas of 3.000 l stookolie. Tel die 450 m3/l aan gemiddeld 0,50 euro en je komt uit op een besparing van 225 euro per jaar. 
• Dankzij de huidige belastingsvermindering van 1280 euro, aangevuld met een subsidie van minstens 620 euro, bedraagt de meerkost van een zonne-installatie t.o.v. een klassieke installatie ong. 1350 euro (incl. montagekosten, excl. BTW). Dit betekent dat de investering in een zonne-installatie is terugverdiend op 6 à 7 jaar tijd. Deze schatting houdt geen rekening met de stijgende energieprijzen. Hoe duurder de brandstof hoe groter de besparing als je werkt met alternatieve energie, dat spreekt voor zich.

Invloed van zonnepanelen op het E-peil
Om in de toekomst zuiniger om te springen met onze energiebronnen, ging op 1 januari 2006 een nieuwe Europese energierichtlijn van start. Die omvat, voor elke aanvraag van stedenbouwkundige vergunning, verschillende eisen op het vlak van thermische isolatie, energieprestatie en ventilatie. Bij energieprestatie wordt een maximaal E-peil gehanteerd, waarbij het E-peil een beeld geeft van het primair energieverbruik van een
gebouw.
 
Dat zonnepanelen het E-peil gunstig beïnvloeden, dus minder primaire energie vereisen voor je woning, is al meermaals wetenschappelijk aangetoond. Op dat vlak zijn zonnepanelen dan ook een interessante investering, zeker als het zogenaamde E-attest straks ook voor bestaande woningen zal gelden. Want het verbruik van minder of meer energie (gas of stookolie) heeft onmiskenbaar een effect op de prijswaarde van een gebouw.
 
Dat de energievriendelijke zonnepanelen steeds meer ingeburgerd raken, blijkt ook uit het nieuwe product dat sleutel-op-de-deurfirma’s – die in België circa 75% van de nieuwbouw vertegenwoordigen – vandaag standaard aanbieden: de woning met een laag energiepeil. Daarnaast wordt in de sector steeds vaker het idee geopperd om zonnepanelen standaard te verplichten voor nieuwbouw. In Wallonië is het voor sociale nieuwbouw al verplicht ze op te nemen in het lastenboek.