Foto's Lafarge Roof products

De dakpan is in ons land sinds eeuwen zeer in trek als dakbedekking. Geen wonder, want zij heeft een aantal essentiële eigenschappen, die onontbeerlijk zijn voor een goed dak: mooi van vorm, onbrandbaar, handzaam en duurzaam. Dakpannen vormen daarom een verantwoorde investering.
Eeuwenlang beproefd In ons deel van Europa zijn van oudsher vrijwel uitsluitend hellende daken gebruikt voor het beschermen van gebouwen tegen weersinvloeden. Niet zo verwonderlijk in ons regen- en windrijke klimaat. De driehoeksvorm is bestand tegen harde wind, het regenwater kan gemakkelijk wegstromen en de kap is een uitstekende warmtebuffer. De ruimte onder het dak geeft bovendien extra leefruimte. De dakbedekking bestond oorspronkelijk uit plaggen, stro of riet. De keramische dakpan verscheen tegelijk met de Romeinen in onze streken.
De Romeinen begonnen met het bakken van gebogen platen klei, die om-en-om in elkaar werden gelegd, de z.g. monnik-en-non dekking; nog steeds in gebruik bij de mediterrane architectuur.
In ons land verscheen al vroeg de oude holle pan, in twee uitvoeringen: de Boomse en de iets kleinere Vlaamse pan. Uit Frankrijk kwamen rond het midden van de vorige eeuw de machinaal vervaardigde muldenpannen (uit Marseille), de Stormpan en de kruis- of Bouletpannen (genoemd naar de uitvinder).
De introductie van kop- en zijsluitingen betekende een enorme verbetering van de waterdicht-heid en de stofdichtheid. Door het aanbrengen van kop- en zijslui- tingen op de oude holle ontstonden de verbeterde holle en later de opnieuw verbeterde holle. De productie vindt tegenwoordig plaats in fabrieken die zijn uitgerust met de meest moderne technieken, waardoor de homogeniteit en de kwaliteit van dit natuurproduct sterk is toegenomen. Sinds de Middeleeuwen was de dakpan het voornaamste materiaal voor het afdekken van daken. Beperking van het brandgevaar in de steden speelde hierbij een grote rol.
De Romeinen waren ook de eersten die beton gebruikten. Het metselwerk fungeerde als bekisting en bekleding. Veel van hun prachtige constructies zouden zonder beton niet mogelijk zijn geweest. In 1844 werd in Duitsland voor het eerst de klassieke, efficiënte dakpanvorm gecombineerd met de duurzame eigenschappen van beton. Deze betondakpannen werden in
1873 op een internationale tentoonstelling in Wenen bekroond. Engeland produceert sinds 1908
betondakpannen op industriële wijze. Sinds 1960 worden betondakpannen op grote schaal toegepast.

Bron: Lafarge

 

          
Foto's: Lenu Dakwerken

Betonpannen worden het best gebruikt bij daken met een minimum dakhelling van 15°.  Hun samenstelling: een mengsel van klei, zand, cement en water verhard zoals beton. Omdat ze een relatief grote afmeting hebben worden betonpannen ook wel eens omschreven als sneldekpannen. Betonnen sneldekpannen zijn goedkoper dan keramische gebakken pannen.
Betonpannen zijn verkrijgbaar in verschillende kleuren, (bruin, zwart, grijs, rood …) vormen ( vlak, licht gegolfd, gegolfd… ) en nuances. Doordat betonpannen worden gekleurd in de massa vallen beschadigingen of zaagsneden minder op.
Betonpannen kunnen ook voorzien worden van een afwerkingslaag: een acrylaat beschermlaag. Deze laag maakt de pan gladder waardoor stof, mossen of algen minder vat krijgen. Dankzij deze beschermlaag, kan de duurzaamheid van de pannen gegarandeerd worden.
Ze zijn minder geschikt voor daken met complexe vormen.

De tegelpan, ook leipan genoemd, is een kleine platte pan die kruiselings over elkaar wordt gelegd. Door de grote overlapping is slechts 1/3 van de pan zichtbaar. De pan geeft aan het dak een vlak uitzicht zoals bij leien. Dit type pan is enkel geschikt voor daken met een minimum dakhelling van 35°.
De tegelpan is duurder dan de klassieke pan, zowel in aankoop als plaatsing.

Deze worden ook wel eens gebruikt als alternatief voor klassieke dakpannen. Zeker geschikt bij renovatie van oude daken omdat ze over de meeste dakbedekkingen kunnen geplaatst worden. Het gaat om platen die vervaardigd zijn uit staal of aluminium, maar met het uitzicht van een klassieke dakpan.
Dakpanplaten zijn onderhoudsvrij en corrosiebestendig.

Natuurleien, schilfers van de leisteen, worden al eeuwen toegepast als dakbedekking. Natuurleien zijn niet goedkoop en bovendien arbeidsintensief wat de plaatsing betreft, maar een goede natuurlei heeft een quasi onbeperkte levensduur.

Zijn fabrieksmatig geproduceerde leien op basis van vezelcement. Vezelcementleien bieden dezelfde flexibiliteit qua vormgeving als natuurleien. Ze zijn duidelijk goedkoper en daarom meer in trek dan natuurlei. Ook al omdat ze onder verschillende vormen verkrijgbaar zijn: ruitvormig, rechthoekig of met afgeschuinde hoeken. Kunstleien bestaan in grotere formaten en in verschillende kleuren.

Koperen en zinken daken zijn weer helemaal in. Mede dankzij de moderne architectuur waarbij men vaak metalen dakbedekking voor gebogen en halfronde daken voorziet.

Om een langere levensduur te garanderen wordt zink gepatineerd (zwarte of grijze beschermlaag) of gelakt (in alle RAL-kleuren). Koper daarentegen wordt niet behandeld, maar krijgt door oxidatie een natuurlijke beschermingslaag en een karakteristieke groene kleur. Zowel koper als zink zijn beschikbaar in verschillende vormen (leien of stroken) en zijn toepasbaar op verschillende dakvormen (gebogen, hellend, halfrond …). Voor rechte, relatief sterk hellende daken gebruikt men koperen of zinken leien. Het strokensysteem bestaat uit lange banen metaal die in de lengte aan elkaar bevestigd worden. Deze vorm is toepasbaar op kleine hellingen en bij ronde of bolle vormen. Koperen of zinken daken zijn niet goedkoop maar ze hebben wel een heel lange levensduur.

Metalen daken (aluminium …) worden van oorsprong gebruikt in de industriebouw, maar worden meer en meer ook toegepast in de woningbouw. 
Het gaat dan om aluminium daken met een (natuurlijke) beschermingslaag. Ze zijn vooral geschikt voor eenvoudige dakvormen.

Rieten dakbedekking is een beetje in onbruik geraakt, hoewel het tegenwoordig weer graag toegepast wordt als accent, bijvoorbeeld in de pastorijstijl. Riet biedt een goede isolatie. Dankzij de technische vooruitgang (schroefdak) is de brandveiligheid van rieten daken er sterk op verbeterd.
Van oudsher werd het rieten dak in een open constructie op rietlatten gebonden. Voor het binden is een ruimte tussen het riet en de onderconstructie nodig. Bij brand in het rietpakket kon het vuur zich in enkele minuten verspreiden, omdat er zuurstof door het vuur aangezogen kon worden uit de ruimte eronder. 
Daarom bedachten rietdekkers een gesloten constructie: het schroefdak. Hierbij wordt het riet op een dichte ondergrond geschroefd. De ruimte tussen riet en onderconstructie ontbreekt, zodat het hele rietpakket meehelpt bij het isoleren. De woning is tochtdicht. Vuur in het rietpakket kan nu geen zuurstof meer aanzuigen. Het zal gaan smeulen en kan tenslotte doven. 
Vandaar dat ook de verzekering de rieten daken brandveilig heeft verklaard.

Bitumen
Bitumineuze dakbedekking is een geblazen bitumen. Dit wordt verkregen uit een overblijfsel van aardolie.
Bitumineuze dakbedekking kan vrij eenvoudig worden toegepast in complexe dakvormen. Bitumineuze daken treft men dan ook veelvuldig aan op bedrijfspanden, garages en tuinhuisjes en dergelijke.
Er is een grote keuze uit materialen, met elk z'n specifieke kwaliteiten. Het materiaal is bestendig tegen weersinvloeden, kan grote krachten verdragen en heeft een uitstekende  prijs - kwaliteitsverhouding. Op het vlak van mosvorming heeft dit materiaal wel niet de beste naam. In onze streken zie je het dan ook niet (meer) zo dikwijls op woningen toegepast. De economische levensduur van bitumineuze dakbedekking is circa 20 jaar. De eerste 10 jaar wordt op de aangebrachte dakbedekking een productgarantie verleend.

Groendaken geraken in ons land steeds meer ingeburgerd. De voordelen zijn legio: niet alleen vormt een groendak een stabiel, autonoom en zelfregenererend ecosysteem dat nauwelijks onderhoud vraagt, het biedt ook meteen een fraai uitzicht.
Een groendak is meestal opgebouwd op een wortelwerende dakbedekking. Deze omvat een drainagelaag en voorgeteelde tegels. De beplanting gebeurt op voorhand bij de plantenkweker zodat de bedekkingsgraad bij plaatsing meer dan 90% is. Een dunne inwortelingslaag zorgt op natuurlijke wijze voor bescherming tegen ongewenste planten, aangezien die niet het nodige water en voedsel vinden om zich te ontwikkelen.

In tegenstelling tot andere vegetatiesystemen vereist de plaatsing geen specifieke tuinbouwkennis en wordt zij gewoonlijk door een gespecialiseerde dakdekker uitgevoerd. Bij hun plaatsing worden de tegels onderling aan elkaar geklikt. Ze kunnen in een bepaald patroon gelegd worden of versneden naargelang de vorm van het dak of de te beplanten zone. Sedum planten mogen niet intensief worden bewandeld, vaak worden tussen de verschillende parterres smalle stroken gelaten die met grind worden opgevuld: ze geven aan dat het dak beloopbaar is voor toezicht en onderhoud.

Een groendak vraagt geen specifiek onderhoud. Wel is aangeraden het dak één keer per jaar te controleren en meer bepaald de regenwaterafvoeren, verluchtingen, muuraansluitingen e.d. zoals dat voor alle platte daken geldt.

Vooral in stedelijke of verstedelijkte omgevingen kan een extensief groendak zijn nut bewijzen. Het is niet alleen esthetisch en ecologisch, het beschermt ook het gebouw. Tegen de inwerking van UV-stralen bijvoorbeeld, en tegen extreme temperatuurschommelingen. Het vangt ook de thermische schokken op die anders de dakopbouw zou moeten verwerken, en heeft een isolerend effect waardoor het in de zomer binnenshuis koeler blijft. Verder 'slorpt' het groendak lawaai op, het dempt storende geluiden.

Luchtzuivering en waterbeheersing zijn twee andere belangrijke troeven. De planten zuiveren de lucht bij absorptie van CO2. Zo dragen groendaken bij tot een werkelijke verbetering van de biotopen en verminderen ze merkelijk de smog in industriële zones en steden. Daarnaast slaan de planten ook regenwater op. Bij hevige plaatselijke onweren remt en spreidt het groendak de afvoer van het regenwater. Hierdoor kunnen klassieke wateroverlastproblemen en plaatselijke overstromingen vermeden worden.

Dakgoten en afvoerpijpen zorgen voor een snelle afvoer van hemelwater naar het ondergrondse leidingennet.
Doorgaans wordt voor dakgoten pvc, zink, aluminium of koper gebruikt. De afvoerpijpen kunnen voor het metselwerk geplaatst worden, maar tegenwoordig zie je ook vaak dat ze mee opgaan in het metselwerk.
De capaciteit van goten en afvoerpijpen moet aangepast zijn aan de dakoppervlakte.
De naar het dak gekeerde kant van de goot wordt 1 á 1,5 cm hoger geplaatst dan de voorkant. Op die manier kan de voorzijde overlopen als de goten het water niet kunnen verwerken bij hevige stortbuien.
In boomrijke omgevingen is het aan te raden een bladvanger te voorzien om de goot te beschermen tegen bladval.
Reinig de goten regelmatig om een vlotte evacuatie van het regenwater te krijgen.
De goot moet stevig genoeg zijn om er een ladder tegen te kunnen plaatsen.

Een vervuilde of verstopte dakgoot kan grote problemen geven. Lekkages en andere problemen ontstaan vaak als het regenwater niet goed afgevoerd kan worden, met alle consequenties en schade vandien.

Alarmsignaal is het water dat bij een heftige regenbui over de rand van de dakgoot loopt of als er veel water aan de buitenkant van de regenpijp of langs de buitenmuren stroomt.

Niet alleen kan er lekkage onstaan op diverse plekken. Maar ook kan water dat langs de muur stroomt zich een weg banen achter de buitenmuur. Hierdoor kunnen schimmels en vochtplekken ontstaan die moeilijk te bestrijden zijn en behoorlijk wat kosten met zich meebrengen. Bovendien kan houtrot toeslaan op houten kozijnen, gevelbekleding of sierlijsten en rand waarmee daken zijn afgewerkt. Begroeiing in je dakgoot en regenpijp zorgt voor extra schade. Daarnaast vinden muggen in stilstaand water een ideale plek om te gedijen. Je hebt er dus alle baat bij om de dakgoten goed en regelmatig te onderhouden.

Een jaarlijkse reinigings- en controlebeurt door jou of een vakman voorkomt heel wat problemen. Je bespaart heel wat kosten doordat je gevel minder snel gereinigd moet worden en het houtwerk veel langer meegaat.